|
Kuruluşu M.Ö. 15.
yüzyıla dek uzanan Görele, Bölgemizin en eski yerleşim
yerlerindendir.
Farklı kültürlerin,
halkların dönem dönem egemen olduğu yörenin iç kesimleri
Fatih’ in Trabzon’ u alışından önce Türkleşmiştir.
Kıyılarsa Fatih’ le bu sonsuz sürece girer.
19. yüzyıla dek
Görele bu günkü Eynesil’ in tünel çevresindeydi. Tünelin
girişindeki kalede tüm kaynaklarda Görele kalesi olarak
geçmektedir.
Bu yüzyılda oluşan
sosyal olayların sert önlemlerle bastırılması, Görele’
de yaşayanların bu günkü Görele’ ye, Görele deresi
kıyılarına göçmesi, yerleşmesi günümüzdeki ilçeyi
oluşturur.
Giresun’ la Trabzon’
un ortasında bulunan Görele bir dönem Trabzon’ a
bağlıydı. Görele’ nin 1850’ lerden beri ilçe olduğu
kaynaklarda yazılıdır.
Görele adı, antik
çağda bu günkü Eynesil çıkışındaki Görele burnu, Görele
kalesi adıyla anılan yerin, Coralla’ nın Görele’ ye
dönüşümünden oluşur, Görele’ nin dönem dönem başka
adları da göçer. Kaynaklarda; Eski Korhal, 2. Hiraddes,
2. Krezus, Cralla, Görhele , Elevi.
Görele halkı Oğuz’
lara dayanır. Çepniler, Döğerler, Kuçhanlar
atalarımızdır.
1. Paylaşım Savaşı’
nda 1916’ da Ruslarca işgal edilir. Görele işgale karşı
direnen yurtseverleriyle adını duyurur. Bu süreçte, bir
genç kız Gülüşan efsaneleşir, Dursun Çavuş olur, o
günlerde giydiği erkek giysileriyle sürdürdürür
yaşamının son nefesine dek…
Giresun’ un tek resmi
şehitliği, Görele Şehitliği o günlerin anısını diri
tutar. Maksutlu’ daki henüz resmi şehitlik olmayan “
şehitlik” le birlikte…
13 Şubat Görele
kurtuluş bayramı, Görele’ nin kurtuluşunu simgelediği
kadar 1919 – 1922 sürecini Türkiye’ nin kurtuluş
sürecini de çağrıştırır.
Görele bir kıyı
kentidir. Kentte yaşayanların sayısı 1500’ lerden
30.000’ lere çıkar. Daha önce mahiyesi olan
Eynesil’ le , Çanakçı’ yla bir dönem bağlı olduğu
Tirebolu’ yla, Kürtün’ le sınırdaştır.
Doğu Karadeniz’ in
yeşillik, mavilik, dağlık, tepelik özelliğini gösterir.
Dokuzgöz, Haşdağı 1000 metreye yaklaşsa da 2000 metreyi
aşan Sisdağı, İnçayırı yayla özelliği ile öteki
tepelerden öndedir.
Görele, 1970’ lere
dek kıyısının her adımında, kumlarında denize girilen,
gezilen, güneşlenilen bir ilçedir. En büyük mahallesi
Kumyalı adını eşsiz kumlarından alır. 1970 sonrasındaki
çarpık kentleşme kıyıyı yıldan yıla yok eder. Günümüz
Görele’ si denizi görmeyen, parkta oturanlara masmavi
deniz yerine asfalt, kayaların, taş yığınlarının hızla
geçen taşıt izleten bir yerleşim alanı. 1970 öncesi
denizle Görele öpüşürdü. Şimdi kara asfalt girdi
aralarına. Bu da bilimsiz, bilgisiz ve bilinçsiz
büyümenin sonucu…
Çepni, Döğer
kültürünün izleri Görele’ de kemençede, davul – zurnada,
bağlamada, horanda yaşar.
Görele kemençenin,
horanın merkezidir.
Karadeniz
kemençesinin en etkileyici, en özgün çalındığı yer
Görele’ dir.
Karadeniz
kemençesinin tarihi Görele kemençesiyle başlar.
Bölgemizdeki bilinen en eski ustalar Görele’ lidir.
Tuzcuoğlu Çavuşlu’lu, Karaman Karadere’ lidir.
Onların ardılları,
Picoğlular, Durkayalar, Hacı Ali ÖZDEMİR’ ler, Mehmet
ODABAŞ’ lar, Mehmet CİVELEK’ ler, Ahmet CABA’ lar, Ahmet
ALA’ lar, Kemal CABA’ lar. Sırrı ÖÖZTÜRK’ ler, Katip
ŞADİ’ ler, Şenel DANDİN’ ler, Sami GÜNAY’ lar, Kemal
YILMAZ’ lar, Nazmi ÖZDEMİR’ ler, Hüseyin ÖZDEMİR’ ler,
Mehmet KARADENİZ’ ler, Mehmet MAKSUTOĞULLARI, Naci
KESKİN’ ler. Görele kemençesinin ilk büyükleri
Tuzcuoğlu’ nun izinden giden önemli adlarıdır.
1930’ un sonlarında
kurulan bölgenin ilk horan ekibi, Türkiye’ yi yurt
dıyında tanıtacakken 2. Paylaşım Savşı’ nın kurbanı
olur. Bu ekiptekilerin tümü de Görele’ lidir.
Görele kemençecileri,
davul – zurnacıları, horancıları yanında türküleriyle da
anılır. TRT ile Kültür Bakanlığı belgelerinde notalanmış
altmışa yakın Giresun türküsünün otuzu Görele
türküsüdür. Görele’ nin notaya alınmış belgelerimizde
kayıtlı yüzden çok türküsü vardır.
Görele insanı,
atalarının yaşayış biçimi sonucu, hoşgörülü, değişimi
ayak uyduran, eğlenceyi seven, kaç – göçe yüz vermeyen,
çağdaş değerleri benimseyen yapıdadır. Çalgının merkezi
olması, türkülerinin çokluğu bundandır.
Sanata düşkün, sanata
yatkın insanların çokluğu bundandır. Kendisiyle yeri
geldiğinde alay eden insan ister istemez sanat
yaratıcılığına yönelir.
Kemençe – türkü
örneklerini öteki sanat dallarıyla çeşitlendirelim;
Hasan Ali YÜCEL, Divan Ozanı Avni, Bedri Rahmi EYÜBOĞLU,
Ahmet KAÇAR, Cemil Sabri UZUNÖMEROĞLU… Görele’ lidir.
Ressam Hamit GÖRELE,
Burhan TEMEL, Turgut UZUNÖMEROĞLU Görele’ lidir. Sanat
müziğine emek veren Kemal GÜRSES, Fethi KARAMAHMUTOĞLU,
Sabri ÖZDEMİR Görele’ lidir.
Görele’ de
yazdıklarıyla, ortaöğretim kurumlarıyla, hastanesiyle,
stadyumuyla büyük kent havası taşıdığı için çevre
ilçelerden nüfus akışıyla, yaratıcı insanlarıyla,
Türkeyi’ nin her alanında, her meslekte, yurtdışında
adını duyuran insanlarıyla hızla gelişen bir ilçedir
Görele.
Hazırlayan: Hayrettin GÜNAY
| 
