GÖRELE

Kuruluşu M.Ö. 15. yüzyıla dek uzanan Görele, Bölgemizin en eski yerleşim yerlerindendir.

Farklı kültürlerin, halkların dönem dönem egemen olduğu yörenin iç kesimleri Fatih’ in Trabzon’ u alışından önce Türkleşmiştir. Kıyılarsa Fatih’ le bu sonsuz sürece girer.

19. yüzyıla dek Görele bu günkü Eynesil’ in tünel çevresindeydi. Tünelin girişindeki kalede tüm kaynaklarda Görele kalesi olarak geçmektedir.

Bu yüzyılda oluşan sosyal olayların sert önlemlerle bastırılması, Görele’ de yaşayanların bu günkü Görele’ ye, Görele deresi kıyılarına göçmesi, yerleşmesi günümüzdeki ilçeyi oluşturur.

Giresun’ la Trabzon’ un ortasında bulunan Görele bir dönem Trabzon’ a bağlıydı. Görele’ nin 1850’ lerden beri ilçe olduğu kaynaklarda yazılıdır.

Görele adı, antik çağda bu günkü Eynesil çıkışındaki Görele burnu, Görele kalesi adıyla anılan yerin, Coralla’ nın Görele’ ye dönüşümünden oluşur, Görele’ nin dönem dönem başka adları da göçer. Kaynaklarda; Eski Korhal, 2. Hiraddes, 2. Krezus, Cralla, Görhele , Elevi.

Görele halkı Oğuz’ lara dayanır. Çepniler, Döğerler, Kuçhanlar atalarımızdır.

1. Paylaşım Savaşı’ nda 1916’ da Ruslarca işgal edilir. Görele işgale karşı direnen yurtseverleriyle adını duyurur. Bu süreçte, bir genç kız Gülüşan efsaneleşir, Dursun Çavuş olur, o günlerde giydiği erkek giysileriyle sürdürdürür yaşamının son nefesine dek…

Giresun’ un tek resmi şehitliği, Görele Şehitliği o günlerin anısını diri tutar. Maksutlu’ daki henüz resmi şehitlik olmayan “ şehitlik” le birlikte…

13 Şubat Görele kurtuluş bayramı, Görele’ nin kurtuluşunu simgelediği kadar 1919 – 1922 sürecini Türkiye’ nin kurtuluş sürecini de çağrıştırır.

Görele bir kıyı kentidir. Kentte yaşayanların sayısı 1500’ lerden 30.000’  lere çıkar. Daha önce mahiyesi olan Eynesil’ le , Çanakçı’ yla bir dönem bağlı olduğu Tirebolu’ yla, Kürtün’ le sınırdaştır.

Doğu Karadeniz’ in yeşillik, mavilik, dağlık, tepelik özelliğini gösterir. Dokuzgöz, Haşdağı 1000 metreye yaklaşsa da 2000 metreyi aşan Sisdağı, İnçayırı yayla özelliği ile öteki tepelerden öndedir.

Görele, 1970’ lere dek kıyısının her adımında, kumlarında denize girilen, gezilen, güneşlenilen bir ilçedir. En büyük mahallesi Kumyalı adını eşsiz kumlarından alır. 1970 sonrasındaki çarpık kentleşme kıyıyı yıldan yıla yok eder. Günümüz Görele’ si denizi görmeyen, parkta oturanlara masmavi deniz yerine asfalt, kayaların, taş yığınlarının hızla geçen taşıt izleten bir yerleşim alanı. 1970 öncesi denizle Görele öpüşürdü. Şimdi kara asfalt girdi aralarına. Bu da bilimsiz, bilgisiz ve bilinçsiz büyümenin sonucu…

Çepni, Döğer kültürünün izleri Görele’ de kemençede, davul – zurnada, bağlamada, horanda yaşar.

Görele kemençenin, horanın merkezidir.

Karadeniz kemençesinin en etkileyici, en özgün çalındığı yer Görele’ dir.

 Karadeniz kemençesinin tarihi Görele kemençesiyle başlar. Bölgemizdeki bilinen en eski ustalar Görele’ lidir. Tuzcuoğlu Çavuşlu’lu, Karaman Karadere’ lidir.

Onların ardılları, Picoğlular, Durkayalar, Hacı Ali ÖZDEMİR’ ler, Mehmet ODABAŞ’ lar, Mehmet CİVELEK’ ler, Ahmet CABA’ lar, Ahmet ALA’ lar, Kemal CABA’ lar. Sırrı ÖÖZTÜRK’ ler, Katip ŞADİ’ ler, Şenel DANDİN’ ler, Sami GÜNAY’ lar, Kemal YILMAZ’ lar, Nazmi ÖZDEMİR’ ler, Hüseyin ÖZDEMİR’ ler, Mehmet KARADENİZ’ ler, Mehmet MAKSUTOĞULLARI, Naci KESKİN’ ler. Görele kemençesinin ilk büyükleri Tuzcuoğlu’ nun izinden giden önemli adlarıdır.

1930’ un sonlarında kurulan bölgenin ilk horan ekibi, Türkiye’ yi yurt dıyında tanıtacakken 2. Paylaşım Savşı’ nın kurbanı olur. Bu ekiptekilerin tümü de Görele’ lidir.

Görele kemençecileri, davul – zurnacıları, horancıları yanında türküleriyle da anılır. TRT ile Kültür Bakanlığı belgelerinde notalanmış altmışa yakın Giresun türküsünün otuzu Görele türküsüdür. Görele’ nin notaya alınmış belgelerimizde kayıtlı yüzden çok türküsü vardır.

Görele insanı, atalarının yaşayış biçimi sonucu, hoşgörülü, değişimi ayak uyduran, eğlenceyi seven, kaç – göçe yüz vermeyen, çağdaş değerleri benimseyen yapıdadır. Çalgının merkezi olması, türkülerinin çokluğu bundandır.

Sanata düşkün, sanata yatkın insanların çokluğu bundandır. Kendisiyle yeri geldiğinde alay eden insan ister istemez sanat yaratıcılığına yönelir.

Kemençe – türkü örneklerini öteki sanat dallarıyla çeşitlendirelim; Hasan Ali YÜCEL, Divan Ozanı Avni, Bedri Rahmi EYÜBOĞLU, Ahmet KAÇAR, Cemil Sabri UZUNÖMEROĞLU… Görele’ lidir.

Ressam Hamit GÖRELE, Burhan TEMEL, Turgut UZUNÖMEROĞLU Görele’ lidir. Sanat müziğine emek veren Kemal GÜRSES, Fethi KARAMAHMUTOĞLU, Sabri ÖZDEMİR Görele’ lidir.

Görele’ de yazdıklarıyla, ortaöğretim kurumlarıyla, hastanesiyle, stadyumuyla büyük kent havası taşıdığı için çevre ilçelerden nüfus akışıyla, yaratıcı insanlarıyla, Türkeyi’ nin her alanında, her meslekte, yurtdışında adını duyuran insanlarıyla hızla gelişen bir ilçedir Görele.

Hazırlayan: Hayrettin GÜNAY